Soğuk oda gaz dolumu (halk arasında gaz basma), kaçak bulunup onarıldıktan sonra yapılmalıdır. Soğutucu akışkan kapalı devrede dolaşır ve kullanıldıkça eksilmez; eksildiyse bir yerden kaçıyordur. Doğru sıra şudur: ölçüm, kaçak tespiti, onarım, azotla basınç testi, vakum, cihaz etiketindeki akışkanla doğru miktarda şarj ve çalışma testi. Kaçağı bulmadan yapılan dolum depoyu bir süre soğutur, sonra aynı arıza geri gelir.
Gaz eksikliğinin belirtileri
- Depo hedef dereceye geç iniyor ya da hiç inmiyor.
- Kompresör neredeyse hiç durmadan çalışıyor veya kısa aralıklarla durup kalkıyor.
- Evaporatörün yalnız bir kısmında buz oluşuyor.
- Boru bağlantılarında, valflerde veya petekte yağ izi var. Akışkanla birlikte kompresör yağı da kaçar.
- Gözetleme camında sürekli kabarcık görülüyor. Her kabarcık eksiklik anlamına gelmez; yorumu teknisyen yapar.
Bu belirtilerin çoğu başka arızalarda da görülür. Kesin teşhis basınç ve sıcaklık ölçümüyle konur. Diğer olası nedenleri soğuk hava deposu soğutmuyor yazısında topladık.
Neden önce kaçak bulunmalı?
- Arıza geri gelir: Kaçak sürdükçe akışkan yine azalır. Depo genellikle en kötü zamanda, içi doluyken ısınır.
- Kompresör zarar görür: Birçok kompresör, dönen akışkanla soğur. Akışkan azalınca kompresör ısınır ve ömrü kısalır.
- Karışım oranı bozulabilir: Bileşenleri farklı sıcaklıklarda buharlaşan karışım akışkanlarda kaçak, devredeki oranı bir miktar değiştirebilir. Bu yüzden bazı durumlarda üstüne ekleme yerine devrenin boşaltılıp yeniden şarj edilmesi değerlendirilir.
- Çevre ve mevzuat: Soğutucu akışkanların çoğu florlu sera gazıdır. Mevzuat, tespit edilen sızıntının gecikmeden onarılmasını ister.
Kaçak nasıl bulunur?
Teknisyen genellikle birkaç yöntemi birlikte kullanır:
- Elektronik kaçak dedektörü: Bağlantılar ve borular boyunca akışkan izini arar.
- Köpük testi: Şüpheli bağlantıya köpük sürülür; kaçak varsa kabarcık oluşur.
- Azotla basınç testi: Devre boşken kuru azotla basınçlandırılır ve basıncın düşüp düşmediği izlenir. Büyük devrelerde bölüm bölüm yapılabilir.
Kaçağın sık görüldüğü yerler: rakorlu bağlantılar, servis valfleri ve kapakları, titreşen veya bir yere sürten borular, korozyona uğramış evaporatör ya da kondenser peteği ve basınç şalteri bağlantılarıdır. Evaporatördeki buzu sivri aletle kırmak da peteği delip kaçağa yol açabilir; bunu buzlanma yazısında anlattık.
Doğru gaz dolumu adım adım
- Ölçüm: Basınçlar, sıcaklıklar ve kompresör akımı ölçülür; gerçekten akışkan eksikliği mi, başka bir arıza mı ayrılır.
- Kaçak tespiti: Kaçak noktası bulunur.
- Akışkanın geri alınması: Onarım için devre açılacaksa kalan akışkan uygun ekipmanla geri alınır, havaya salınmaz.
- Onarım: Bağlantı yenilenir, boru veya parça değiştirilir. Gerekirse filtre kurutucu da değişir.
- Basınç testi: Onarılan devre azotla basınçlandırılıp sızdırmazlığı doğrulanır.
- Vakum: Devredeki hava ve nem vakum pompasıyla alınır. İçeride kalan nem yağla ve akışkanla tepkimeye girip asit oluşturabilir ya da genleşme valfinde donarak tıkanma yapabilir.
- Şarj: Cihaz etiketinde yazan akışkan, tartıyla ve doğru miktarda verilir. Karışım akışkanların çoğu sıvı fazda şarj edilir. Farklı akışkanlar birbirine karıştırılmaz.
- Çalışma testi ve kayıt: Basınçlar ve aşırı ısınma değeri kontrol edilir, deponun hedef dereceye indiği izlenir. Verilen akışkanın türü ve miktarı kayda geçirilir.
Soğutucu akışkan basınç altındadır; ciltle temasında soğuk yanığı yapabilir. Bazı yeni akışkanlar yanıcıdır. Gaz dolumunu ve devreye müdahaleyi kendiniz yapmayın; yetkin bir teknisyene bırakın.
Hangi gaz kullanılır?
Cihazın etiketinde yazan akışkan kullanılır. Soğuk odalarda R404A, R449A, R452A, R134a veya R290 gibi farklı akışkanlar görülebilir. R290 (propan) yanıcıdır; ona uygun ekipman ve çalışma yöntemi gerekir. Mevcut sistemi başka bir akışkana geçirmek ayrı bir iştir: kompresör ve yağ uyumu, valf ayarları ve üretici onayı birlikte değerlendirilir.
Depo gaz kaçırıyor ve ısınıyorsa
Soğuk hava deposunda kaçak tespiti, onarım, vakum ve gaz şarjını Kocaeli ve Sakarya'da yapıyoruz; ürün kaybı riski olan arızaları öne alıyoruz. 0532 213 78 66 numarasını arayın veya soğuk hava deposu arıza servisi sayfamıza bakın. Cihaz etiketinin fotoğrafı, akışkan türünü önceden bilmemizi sağlar.
Mevzuat ne diyor?
Türkiye'de florlu sera gazı içeren soğutma ekipmanı Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik ile düzenlenir (Resmî Gazete, 15 Ekim 2024, sayı 32693). İşletmeleri ilgilendiren başlıca noktalar:
- 5 ton CO2 eşdeğeri ve üzerinde akışkan içeren ekipmanda en az 12 ayda bir sızıntı kontrolü yapılır (sızıntı tespit sistemi varsa 24 ay). 50 ton CO2 eşdeğerinden itibaren aralık 6 aya iner.
- Sızıntı tespit edilirse gecikmeden onarılır; onarımdan sonra 30 iş günü içinde sızıntı kontrolü tekrarlanır.
- Kapsamdaki ekipman için kayıt tutulur.
CO2 eşdeğeri, akışkan miktarının akışkanın küresel ısınma potansiyeliyle çarpılmasıyla bulunur. Aynı miktardaki farklı akışkanlar bu yüzden farklı sonuç verir. Deponuzun kapsamda olup olmadığını cihaz etiketindeki akışkan türü ve miktarından hesaplayabiliriz. Kesin yükümlülükler için yönetmeliğin güncel metnini esas alın.
Gaz dolumu maliyeti neye göre değişir?
Cihaz görülmeden tek bir rakam vermek yanıltıcı olur. Tutarı şunlar belirler: akışkanın türü ve gereken miktar, kaçağın yeri ve onarımın kapsamı, değişecek parça, vakum ve geri alma işlemleri, ünitelere erişim. Ölçüm ve kaçak tespitinden sonra kapsamı açıkça söyleriz.
Sık sorulan sorular
Soğuk oda gazı ne sıklıkla doldurulur?
Sağlam bir sistemde düzenli gaz dolumu gerekmez; akışkan kapalı devrede tüketilmez. Sık dolum ihtiyacı, onarılmamış bir kaçağın işaretidir. Bu durumda kaçağın bulunması dolumdan önce gelir.
Soğuk hava deposuna gaz basmak sorunu çözer mi?
Kaçak onarılmadıysa yalnız geçici olarak. Depo bir süre soğur, sonra aynı arıza tekrarlar. Üstelik sorun gaz değil de kompresör, fan veya buzlanmaysa gaz basmak hiçbir işe yaramaz.
Hangi gazı kullanacağımı nereden bilirim?
Kondenser ünitesinin veya monoblok cihazın etiketinde akışkan türü ve fabrika şarj miktarı yazar. Etiket okunmuyorsa teknisyen sistemi inceleyerek belirler. Farklı akışkanlar karıştırılmamalıdır.
Kaçak bulunamazsa ne olur?
Çok küçük kaçaklar ilk aramada görünmeyebilir. Bu durumda devre bölümlere ayrılıp azotla basınç testi yapılır ya da kaçak tespit işlemi tekrarlanır. Kaçak bulunmadan yapılan dolumun geçici olduğu işletmeye açıkça söylenmelidir.
Split klimada gaz dolumu için klima gaz dolumu, VRF sistemlerde kaçak için VRF gaz kaçağı tespiti sayfamıza bakabilirsiniz. Kaçakların bir kısmı periyodik kontrolde erken görülür; soğuk hava deposu bakımı yazımızda neye bakıldığını anlattık.
Soğuk odanız gaz mı kaçırıyor?
Arayın; deponun yerini, sıcaklığını ve etiket bilgisini söyleyin. Kaçağı bulup kalıcı çözümü birlikte planlayalım.