Rooftop klima bakımı; filtrelerin, fan ve kayışların, evaporatör ve kondenser bataryalarının, yoğuşma drenajının, taze hava damperinin ve soğutma devresinin düzenli kontrolünden oluşur. Rooftop, kompresörü, bataryaları ve fanları çatıdaki tek kabinde toplayan ve havayı kanalla dağıtan paket klimadır. Genel uygulamada filtre ve drenaj ayda bir gözle kontrol edilir; filtre değişimi ve kayış kontrolü üç ayda bir, soğutma devresi ölçümleri sezon öncesinde, kapsamlı bakım yılda bir yapılır. Kesin sıklığı cihazın üretici kılavuzu, çalışma saati ve ortamın tozu belirler.
Rooftop'un ne olduğunu ve nerede kullanıldığını önce okumak isterseniz rooftop klima nedir yazımıza bakın. Sahada doldurmak için hazırladığımız yazdırılabilir bakım formu yazının sonunda.
Rooftop bakımı neden aksatılmamalı?
Bir rooftop çoğu zaman tek başına bir marketin satış alanını, bir deponun sevkiyat bölümünü ya da bir üretim holünü besler. Cihaz durduğunda o alanın tamamı etkilenir ve birçok tesiste yedek cihaz yoktur. Rooftop çatıda olduğu için gözden de uzaktır: tıkanan filtre, aşınan kayış veya dolan drenaj tavası çoğu zaman ancak şikâyet gelince fark edilir. Düzenli bakım bu sorunları arızaya dönüşmeden yakalar. Ölçümlerin kayda geçirilmesi de cihazın zamanla nasıl değiştiğini gösterir.
Periyot tablosu: ne zaman neye bakılır?
Aşağıdaki tablo ticari binalarda yaygın uygulamayı özetler. Bir standart değildir; üretici kılavuzu esastır. Tozlu ortamlar (depo, üretim holü, yol veya inşaat kenarı), uzun çalışma saatleri ve deniz kenarındaki korozyon riski kontrolleri sıklaştırır.
| Sıklık (genel uygulama) | Kontroller | Kim yapar? |
|---|---|---|
| Ayda bir | Filtre kirliliği, drenaj tavası ve tahliye, cihaz çevresinin ve menfez önlerinin açık olması, olağandışı ses ve titreşim, kontrol panelindeki alarm kayıtları | Eğitimli tesis personeli (çatıda güvenli erişim varsa) |
| Üç ayda bir | Filtre temizliği veya değişimi, kayış gerginliği ve aşınması, kasnak hizası, damper ve ekonomizer hareketi, bataryaların ve elektrik bağlantılarının gözle kontrolü | Teknisyen veya eğitimli tesis personeli |
| Sezon öncesi (ilkbahar ve sonbahar) | Soğutma devresi basınçları, aşırı ısınma ve aşırı soğutma, kompresör akımları, kaçak kontrolü, kondenser bataryası temizliği, ısıtma modunun denenmesi, termostat ve set değerleri | Teknisyen |
| Yılda bir | Evaporatör bataryası ve drenaj tavası temizliği, fan rulmanları ve motorlar, koruma elemanları testi, pano bağlantıları, kabin, conta ve korozyon, kaide ve titreşim takozları, esnek kanal bağlantıları, yasal kapsamdaysa sızıntı kontrolü kaydı | Teknisyen |
Rooftop bakım kontrol listesi
1. Filtreler ve hava tarafı
- Filtre kirliliğine fark basınç göstergesi (filtrenin önü ile arkası arasındaki basınç farkını gösteren gösterge) varsa ondan, yoksa gözle bakın. Değişim sınırı üreticinin verdiği değerdir.
- Filtre çerçevesinin ve contalarının yerine tam oturduğundan emin olun. Boşluktan geçen hava filtrelenmeden bataryaya ulaşır ve onu kirletir.
- Yeni filtre, cihaz kılavuzunda yazan ölçüde ve sınıfta olmalıdır. Daha sık dokulu bir filtre hava debisini düşürebilir.
- Üfleme ve dönüş menfezlerinin önünün raf, stok veya tavan malzemesiyle kapanmadığını kontrol edin. Market ve depolarda raf düzeni değiştiğinde menfez önleri kapanabilir.
2. Fan, kayış ve motorlar
- Kayışlı modellerde kayışın gerginliğini, yüzeyinde çatlak veya parlak aşınma izi olup olmadığını ve kasnak hizasını kontrol edin.
- Fan kanatlarında kir birikimine bakın. Kirli kanat hava debisini düşürür ve titreşim yapar.
- Rulmanlarda ses ve ısınma olup olmadığını dinleyin; üretici öngörüyorsa yağlayın.
- Fan motoru akımlarını ölçün ve önceki kayıtla karşılaştırın.
- Kondenser fanlarının kanatlarını ve koruma ızgaralarını kontrol edin.
3. Bataryalar
- Kondenser bataryası (ısıyı dış havaya atan petek) toz, yaprak, polen ve tüyle kapanır. Elektrik kesildikten sonra, lamelleri (peteğin ince metal kanatları) ezmeyen bir yöntemle temizlenir.
- Evaporatör bataryasında (iç havayı soğutan petek) kir ve buzlanma izi arayın. Buzlanma çoğu zaman düşük hava debisinin ya da soğutucu akışkan sorununun işaretidir.
- Ezilmiş lameller hava geçişini azaltır. Ezilme yaygınsa lamel tarağıyla düzeltilir.
- Temizlikte üreticinin izin verdiği türde temizlik maddesi kullanın.
4. Yoğuşma drenajı
- Drenaj tavasını temizleyin; tortu ve küf birikmesine izin vermeyin.
- Tahliye hattının açık olduğunu, sifon varsa su dolu olduğunu kontrol edin. Kuru sifon kötü kokuya ve tavadan suyun düzgün akmamasına yol açar.
- Kış öncesinde dış ortamdaki drenaj hattının donma riskine bakın.
- Tava taşarsa su kanala ve tavana, oradan satış alanına veya ürün rafına inebilir. Bu yüzden drenaj kontrolü aylık listede yer alır.
5. Taze hava damperi ve ekonomizer
- Damperlerin tam açılıp kapandığını, damper motorlarının kumandaya cevap verdiğini kontrol edin.
- Bağlantı kollarında gevşeklik ve korozyon olup olmadığına bakın.
- Ekonomizer (dış hava uygun olduğunda mekânı dış havayla serinleten damper düzeni) varsa sensörlerini ve ayarını kontrol edin. Açık kalmış bir damper kışın soğuk, yazın sıcak ve nemli havayı içeri alarak enerji tüketimini artırır. Kapalı kalmış bir damper ise taze havayı keser.
- Varsa CO2 sensörünün (iç havadaki karbondioksiti ölçerek taze hava miktarını ayarlayan eleman) çalıştığını doğrulayın.
6. Soğutma devresi ve kompresör
- Emme ve basma basınçlarını, aşırı ısınma ve aşırı soğutma değerlerini ölçün. Bu iki değer, devredeki akışkan miktarının ve genleşme valfinin doğru çalışıp çalışmadığını gösterir.
- Kompresör faz akımlarını ve besleme gerilimini ölçün; fazlar arasındaki dengesizliğe bakın.
- Bağlantılarda, valflerde ve bataryalarda yağ izi arayın. Yağ izi kaçağın işareti olabilir.
- Karter ısıtıcısının çalıştığını doğrulayın. Bu ısıtıcı, kompresör dururken yağa akışkan karışmasını önler.
- Bu işler soğutucu akışkanla çalışma yetkinliği ister. Tesis ekibi devreye müdahale etmez.
7. Elektrik, kontrol ve güvenlik
- Pano içindeki klemens ve kontaktör (motoru devreye alan elektrikli anahtar) bağlantılarının sıkılığını ve ısınma izini kontrol edin.
- Yüksek ve alçak basınç korumalarını, faz koruma rölesini (faz kaybında veya sıra hatasında cihazı durduran röle) test edin.
- Termostatı, zaman programını ve set değerlerini işletmenin çalışma saatleriyle karşılaştırın. Gece ve hafta sonu boş kalan bir mağazada cihazın tam kapasite çalışması gereksiz enerji tüketimidir.
- Varsa yangın alarmıyla cihazı durduran bağlantının testi, binanın yangın senaryosuna göre planlanır.
- Alarm geçmişini okuyun. Tekrarlayan alarm, arızanın ön habercisidir.
Alarm kodlarının anlamı markaya ve kontrol yazılımına göre değişir; yorumlarken cihazın kendi kılavuzunu esas alın.
8. Kabin, kaide ve çatı
- Kabin panellerinde ve contalarda açıklık, korozyon ve su girişi olup olmadığına bakın.
- Kaideyi veya çelik konstrüksiyonu, titreşim takozlarını ve bağlantı cıvatalarını kontrol edin.
- Çatı geçişlerinde ve kanal bağlantısında su yalıtımı hasarı arayın. Buradan sızan su genellikle tavanda leke olarak fark edilir.
- Kanal ile cihaz arasındaki esnek bağlantı parçalarında yırtık olup olmadığına bakın.
Isıtmayı ısı pompası moduyla yapan rooftop'larda buz çözme (defrost) çalışması, elektrikli ısıtıcısı olanlarda ısıtıcı ve koruması sonbahar kontrolünde denenir. Gazlı ısıtma bölümü olan cihazlarda bu bölümün bakımı üretici talimatına ve gaz tesisatı mevzuatına göre yapılır; kimin yapacağı keşifte ayrıca belirlenir.
Düzenli bakımın önlediği yaygın arızalar
- Hava basmama veya zayıf hava: tıkalı filtre, kopmuş ya da kayan kayış, kirli fan.
- Yüksek basınç arızası ve yazın sık durma: kirli kondenser bataryası veya çalışmayan kondenser fanı. Bu arıza genellikle en sıcak günlerde, cihaza en çok ihtiyaç duyulduğu anda ortaya çıkar.
- Evaporatör buzlanması: düşük hava debisi veya eksik akışkan. Buz çözülünce su taşması da eklenir.
- Tavandan su damlaması: tıkalı drenaj tavası veya kuru sifon.
- Kompresör arızası: kirli batarya, eksik akışkan veya elektrik sorunuyla uzun süre çalışma. Kompresör, rooftop'un en maliyetli parçalarından biridir.
- Yüksek enerji tüketimi: açık kalan damper, yanlış zaman programı, kirli bataryalar.
- Kontaktör ve kablo yanması: gevşek bağlantılar.
Tesis ekibi ne yapabilir, ne zaman teknisyen çağrılmalı?
Eğitimli tesis personeli aylık gözle kontrolleri yapabilir, cihazın enerjisi kesilmişken filtreyi kılavuza göre değiştirebilir ve alarm kayıtlarını not edebilir. Çatıda güvenli yürüme yolu ve düşmeye karşı önlem yoksa kimse cihaza çıkmamalıdır. Elektrik panosu, soğutucu akışkan devresi ve koruma elemanları teknisyen işidir.
Şu durumlarda teknisyen çağırın:
- Cihaz durdu, hava basmıyor ya da üflenen hava soğumuyor veya ısınmıyor.
- Kontrol panelinde alarm var ya da aynı alarm tekrar ediyor.
- Kompresörden veya fandan vuruntu, cızırtı ya da gıcırtı geliyor, yanık kokusu var.
- Evaporatörde buz, tavanda su lekesi veya damlama var.
- Bağlantılarda yağ izi görüyorsunuz.
- Elektrik tüketimi, mevsimle açıklanamayacak kadar arttı.
Alarmı nedenini bilmeden art arda sıfırlamayın; kompresöre zarar verebilir. Ararken cihaz etiketinin ve paneldeki hata kodunun fotoğrafını WhatsApp'tan göndermeniz teşhisi hızlandırır.
Yasal sızıntı kontrolü
Rooftop'lar florlu soğutucu akışkan içerdiği için Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik kapsamına girebilir. Yönetmeliğe göre 5 ile 50 ton CO2 eşdeğeri arasında florlu akışkan içeren ekipmanda en az 12 ayda bir sızıntı kontrolü yapılır; sızıntı tespit sistemi varsa süre 24 aydır. 50 ton CO2 eşdeğerinden itibaren aralık 6 aya, sızıntı tespit sistemi varsa 12 aya iner; daha büyük miktarlarda süre daha da kısalır. Güncel süreler için yönetmeliğin metni esastır. Cihazınızın kapsama girip girmediği, etiketteki akışkan türü ve miktarıyla hesaplanır.
Rooftop'larınız için bakım planı
Kocaeli ve Sakarya'da market, depo ve üretim tesislerindeki rooftop cihazlara periyodik bakım ve arıza servisi veriyoruz; kurulumunu bizim yapmadığımız, farklı markalardaki cihazlar dahil. Acil arıza servisimiz Kocaeli, Sakarya, İstanbul ve Yalova'da; satışı ya da üretimi durduran arızaları öne alıyoruz. Kapsamı rooftop klima sayfamızda bulabilir, cihaz sayısını ve mevcut bakım kayıtlarınızı 0532 213 78 66 numarasından ya da iletişim sayfamızdan iletebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Rooftop klima bakımı ne sıklıkla yapılmalı?
Genel uygulamada filtre ve drenaj ayda bir kontrol edilir; filtre değişimi ve kayış kontrolü üç ayda bir, soğutma devresi ölçümleri sezon öncesinde, kapsamlı bakım yılda bir yapılır. Tozlu depo ve üretim holleri ile uzun çalışma saatleri bu aralıkları kısaltır. Kesin sıklık için cihazın üretici kılavuzu esas alınır.
Rooftop filtresi ne zaman değiştirilir?
Fark basınç göstergesi varsa değer üreticinin verdiği sınıra ulaştığında, yoksa gözle yapılan kirlilik kontrolüne göre değiştirilir. Takvim yalnız bir başlangıçtır; yükleme kapıları sık açılan depolarda filtre daha hızlı dolar. Yeni filtrenin ölçüsü ve sınıfı kılavuzdakiyle aynı olmalıdır.
Bakım sırasında işletmeyi kapatmak gerekir mi?
Bakım işlerinin çoğu cihaz kısa süre durdurularak yapılır; satış veya üretimin durması gerekmeyebilir. Birden fazla cihaz varsa bakım sırayla planlanır, böylece alan tamamen iklimlendirmesiz kalmaz. Süre, cihaz sayısına ve çatı erişimine bağlıdır.
Bakımda rooftop'a gaz basılır mı?
Ölçümde eksiklik yoksa hayır. Soğutucu akışkan kapalı devrede tüketilmez; eksiklik bir kaçak demektir. Önce kaçak bulunup onarılır, ardından vakum ve doğru miktarda şarj yapılır.
Birden fazla cihazın ziyaretlerini takvime bağlamak için bakım sözleşmesi yazımıza, üretim tesislerindeki servis için fabrika klima servisi sayfamıza bakabilirsiniz. Benzer listeleri chiller bakımı, ısı pompası bakımı ve soğuk hava deposu bakımı için de hazırladık.
Rooftop bakımı veya arızası için
Cihaz sayısını, marka-modelini ve tesisin ilçesini söyleyin; bakım kapsamını ve ziyaret takvimini birlikte planlayalım.