Fabrika ve depolar için evaporatif ve adyabatik soğutma
Evaporatif soğutma, sıcak dış havayı ıslak pedlerden geçirip suyun buharlaşmasıyla serinleten ve bu havayı içeri üfleyen sistemdir. Kompresör kullanmadığı için fan ve pompa dışında elektrik harcamaz; buna karşılık havaya nem katar ve sağlayabileceği serinlik dış havanın nemine bağlıdır. Fabrika, depo ve üretim hollerinde evaporatif soğutmanın tesisinize uygun olup olmadığını değerlendiriyor, uygunsa seçimini, montajını ve bakımını yapıyoruz.
Evaporatif soğutma nedir, nasıl çalışır?
Su buharlaşırken çevresindeki havadan ısı çeker. Islak bir bezin rüzgârda serin gelmesinin sebebi budur. Evaporatif soğutucu bu etkiyi büyük hava miktarlarında kullanır.
Islak pedler
Cihazın yan yüzlerinde petek yapılı, sürekli ıslatılan pedler bulunur. Pompa, alttaki su haznesinden aldığı suyu pedlerin üstüne dağıtır; fazla su yeniden hazneye döner.
Fan
Fan dış havayı pedlerin içinden emer. Hava ıslak yüzeye temas ederken suyun bir kısmı buharlaşır ve havanın sıcaklığı düşer.
Hava dağıtımı ve çıkışı
Serinleyen hava, çatı veya duvardaki cihazdan kanallarla ya da doğrudan menfezlerle alana verilir. İçerideki hava ise açıklıklardan veya egzoz fanlarıyla dışarı atılır.
Fizikte bu sürece adyabatik soğutma denir. Havaya dışarıdan ısı verilmez ya da alınmaz; havanın kendi ısısı suyu buharlaştırmak için harcanır ve hava bu yüzden serinler. Piyasada evaporatif soğutma ile adyabatik soğutma çoğu zaman aynı sistem için kullanılır.
Evaporatif soğutma ne zaman işe yarar, ne zaman yetmez?
Evaporatif soğutmanın sağlayabileceği sıcaklık düşüşü, dış havanın ne kadar kuru olduğuna bağlıdır. Kuru havada su kolay buharlaşır ve fark büyük olur. Nemli havada buharlaşma azalır, fark küçülür.
Uygun olduğu durumlar
- Yüksek tavanlı, makine ısısı yüksek üretim holleri ve depolar
- Kapıları ve pencereleri açık çalışan, klimayla kapalı tutulması zor alanlar
- Birkaç derecelik serinlemenin ve hava hareketinin çalışanları rahatlattığı işler
- Elektrik gücünün veya bütçenin kompresörlü bir sisteme yetmediği tesisler
Sınırlı kaldığı durumlar
- Nemli ve bunaltıcı günler
- Hava değişiminin yapılamadığı, kapalı tutulması gereken alanlar
- Neme duyarlı ürün, ambalaj, elektronik veya metal parça stoklanan depolar
- Sabit sıcaklık ve nemin şart olduğu proses alanları, ofisler ve kontrol odaları
- Ürünün düşük sıcaklıkta saklanması gereken yerler; bunlar için soğuk hava deposu gerekir
Kocaeli, Sakarya ve İstanbul'da yaz havası İç Anadolu'ya göre daha nemlidir. Sıcak ve kuru günlerde evaporatif soğutma belirgin rahatlama sağlar; nemli ve bunaltıcı günlerde sıcaklık düşüşü azalır ve içerideki nem rahatsız edici hale gelebilir. Bu yüzden Marmara'daki bir tesis için evaporatif önermeden önce beklentiyi birlikte netleştiriyoruz. Yazın en nemli günlerinde de belirli bir iç sıcaklık şartınız varsa kompresörlü bir sisteme ya da hibrit çözüme bakıyoruz.
Egzoz ve hava değişimiyle birlikte çalışma
Evaporatif soğutucu içeriye sürekli serin ve nemli dış hava verir. Verilen kadar havanın dışarı atılması gerekir; çıkış yolu olmayan bir alanda nem birikir ve serinletme etkisi kaybolur.
Egzoz fanı ve açıklıklar
Verilen hava miktarına göre çatı egzoz fanları, panjurlar veya açık bırakılacak pencereler planlanır. Hava, çalışanların bulunduğu bölgeden geçip karşı taraftan çıkacak biçimde yönlendirilir.
Mevcut havalandırma ile uyum
Tesiste proses egzozu veya genel havalandırma varsa evaporatif cihazlar bu düzene göre yerleştirilir. Kanal ve fan tarafı için havalandırma sistemleri sayfamıza bakabilirsiniz.
Klimalı alanla karıştırılmaz
Kompresörlü klimanın çalıştığı kapalı bir alana evaporatif hava vermek klimanın nem yükünü artırır. İki sistem aynı binada kullanılacaksa farklı bölgelere ayrılır.
Su kalitesi, ped bakımı ve lejyonella
Evaporatif soğutucu suyla çalışır. Soğutma verimi de hijyeni de suyun ve pedlerin nasıl bakıldığına bağlıdır.
Kireç ve su kalitesi
Su buharlaşınca içindeki mineraller pedlerde ve haznede kalır. Sert suda kireç pedleri tıkar, hava geçişini ve soğutmayı azaltır. Hazneden belirli aralıklarla su boşaltılarak (blöf) mineral birikimi sınırlanır; gerekirse suya şartlandırma uygulanır.
Ped bakımı ve değişimi
Kireçlenen, yosun tutan veya şekli bozulan ped değiştirilir. Sezon başında ve sonunda hazne, dağıtım boruları ve pompa temizlenir. Kullanılmayan dönemde ve kış öncesinde sistemin suyu tamamen boşaltılır, hazne kuru tutulur.
Lejyonella riski
Lejyonella, durgun ve ılık suda üreyebilen, su zerrecikleriyle solunduğunda hastalık yapabilen bir bakteridir. Islak çalışan her soğutma ve nemlendirme cihazında olduğu gibi evaporatif soğutucuda da bu risk; suyun durgun kalmaması, düzenli boşaltma, temizlik ve dezenfeksiyonla yönetilir. ASHRAE'nin bina su sistemlerinde lejyonella riskine ilişkin kılavuzu (Guideline 12) doğrudan evaporatif hava soğutucularını da ele alır.
Evaporatif soğutma, klima, rooftop ve chiller karşılaştırması
Fabrika soğutma sistemleri arasında evaporatif en düşük işletme giderli seçeneklerden biridir, ama her ihtiyaca cevap vermez. Aşağıdaki özet genel eğilimi gösterir; seçim ısı yükü hesabı ve keşifle yapılır.
Evaporatif soğutucu
- Nasıl soğutur: suyun buharlaşmasıyla serinleyen dış havayı içeri verir.
- Nem: doğrudan tipte içerideki nem artar.
- Sıcaklık kontrolü: dış havanın nemine bağlıdır; sabit iç sıcaklık sağlanamaz.
- Elektrik: fan ve su pompası.
- Bakım: ped, su ve hijyen bakımı düzenli yapılmalı.
Kompresörlü sistemler
- Nasıl soğutur: rooftop, klima santrali, VRF veya chiller suyu ile soğutucu akışkan devresi üzerinden.
- Nem: soğuturken havanın nemini de alır.
- Sıcaklık kontrolü: hedef sıcaklık dış havadan bağımsız ayarlanır.
- Elektrik ve yatırım: belirgin şekilde daha yüksek.
- Isıtma: rooftop, VRF ve ısı pompaları kışın ısıtma da yapar.
Ayrıntı: rooftop klima, klima santrali, chiller sistemleri.
Hibrit düzen
İki yaklaşım aynı tesiste birlikte kullanılabilir. Üretim holü evaporatifle, ofis ve kontrol odası VRF veya split klimayla soğutulabilir. Dolaylı evaporatif ünite, klima santraline giren taze havayı önceden serinletip kompresörlü sistemin yükünü azaltabilir.
Hangi düzenin uygun olduğu yük hesabı ve kullanım takvimiyle belirlenir. Fabrikanın genel iklimlendirmesi için endüstriyel iklimlendirme sayfamıza bakabilirsiniz.
Doğrudan ve dolaylı evaporatif soğutma
Doğrudan evaporatif
Hava pedlerden geçip doğrudan içeri verilir. Kurulumu ve işletmesi en basit olan tiptir ve fabrika içi soğutmada en sık görülen düzendir. İçeri giren havanın nemi artar.
Dolaylı (endirekt) evaporatif
Su, bir ısı değiştiricinin bir tarafında ayrı bir hava akımını soğutur. İçeri verilen hava bu yüzeyden geçerken nem almadan serinler. Nemin istenmediği yerlerde düşünülür; cihaz daha büyüktür ve yatırımı daha yüksektir.
Adyabatik ön soğutma: chiller ve kondenserde verim
Adyabatik soğutma terimi ayrı bir uygulama için de kullanılır. Hava soğutmalı chiller, kondenser veya kuru soğutucunun (dry cooler) önüne ıslak ped ya da ince su püskürtme düzeni konur ve cihaza giren havanın sıcaklığı düşürülür.
Ne kazandırır?
Kondenserin önündeki hava serinleyince cihaz sıcak günlerde daha rahat çalışır; kapasite kaybı azalır ve enerji tüketimi düşer. Bu uygulamada mekâna hava verilmez, amaç mevcut soğutma cihazının yazın verimini korumaktır.
Nelere dikkat edilir?
Püskürtülen suyun kalitesi önemlidir; kireçli su bataryanın kanatlarında tortu bırakır. Su kullanımı, tahliye ve hijyen bakımı burada da planlanır. Chiller tarafı için chiller sistemleri sayfamıza bakabilirsiniz.
Keşifte neye bakıyoruz, sizden hangi bilgiler gerekiyor?
Depo soğutma sistemi veya fabrika içi soğutma için ilk değerlendirmeyi aşağıdaki bilgilerle yapabiliriz. Çatı ve cephe fotoğrafları yerleşimi anlamamızı kolaylaştırır.
Alan ve kullanım
- Alanın metrekaresi ve tavan yüksekliği
- Kullanım: üretim, depo, sevkiyat veya karma
- Çalışan sayısı, büyük ısı yayan makineler ve fırınlar
- Depolanan ürünün neme duyarlı olup olmadığı
Altyapı ve takvim
- Cihazların konabileceği çatı veya duvar ve oraya taşıma yolu
- Şebeke suyu bağlantısı ve atık su tahliyesi
- Elektrik beslemesi, mevcut egzoz ve havalandırma
- Sistemin hangi yaz sezonuna yetişmesi gerektiği
Keşiften sonra cihaz sayısını ve yerleşimini, hava dağıtımını ve egzoz düzenini gösteren yazılı teklif hazırlıyoruz. Montaj ve devreye almanın ardından sezon başı ve sezon sonu bakımını planlıyoruz. Arızada acil arıza servisimizi arayabilirsiniz; çağrıları aciliyetine göre sıraya alıyoruz. Kışın aynı alanın ısıtılması da gündemdeyse fabrika ve depo ısıtma sayfamıza bakabilirsiniz.
Evaporatif ve adyabatik soğutma hakkında sorulanlar
Evaporatif soğutma nedir?
Evaporatif soğutma, dış havanın ıslak pedlerden geçirilip suyun buharlaşmasıyla serinletilmesi ve bu havanın içeri verilmesidir. Kompresör ve soğutucu gaz kullanılmaz; yalnız fan ve su pompası çalışır. Hava serinlerken nemi artar, bu yüzden sistem hava değişimiyle birlikte çalıştırılır.
Adyabatik soğutma ile evaporatif soğutma aynı şey mi?
Mekân soğutmasında çoğu zaman aynı sistemi anlatır: havanın kendi ısısı suyu buharlaştırmaya harcanır ve hava serinler. Adyabatik soğutma ayrıca chiller veya kondenserlerin önündeki havayı ıslak ped ya da su püskürtmeyle soğutan ön soğutma uygulaması için de kullanılır. Teklif isterken hangisini kastettiğinizi belirtmeniz işi kolaylaştırır.
Evaporatif soğutma Kocaeli'nin nemli yazında işe yarar mı?
Sıcak ve görece kuru günlerde belirgin serinlik sağlar; nemli ve bunaltıcı günlerde sıcaklık düşüşü azalır. Sürekli taze hava ve hava hareketi çalışanları yine rahatlatır ama klimadaki gibi sabit bir iç sıcaklık beklenmemelidir. Kesin bir sıcaklık şartınız varsa kompresörlü veya hibrit sistemi birlikte değerlendiririz.
Evaporatif soğutucu depodaki ürünlere zarar verir mi?
İçeri verilen havanın nemi arttığı için kâğıt ve karton ambalaj, elektronik, bazı gıdalar ve paslanabilecek metal parçalar risk altında olabilir. Bu tür ürünlerin stoklandığı depoda doğrudan evaporatif yerine dolaylı tip veya kompresörlü bir sistem düşünülür. Ürünün düşük sıcaklıkta saklanması gerekiyorsa çözüm soğuk hava deposudur.
Evaporatif soğutucunun bakımı nasıl yapılır?
Pedler, su haznesi, pompa ve dağıtım boruları kontrol edilip temizlenir; kireçlenen veya kirlenen ped değiştirilir. Hazne düzenli boşaltılır, su durgun bırakılmaz ve gerektiğinde dezenfeksiyon yapılır. Kış öncesinde sistemin suyu tamamen boşaltılır. Bu işler hem soğutma verimini korur hem de lejyonella gibi hijyen risklerini yönetir.
Evaporatif soğutma fiyatı neye göre değişir?
Alanın büyüklüğü ve ısı yükü, gereken hava miktarı ve cihaz sayısı, kanallı mı doğrudan üflemeli mi kurulacağı, egzoz fanları, su ve elektrik bağlantıları ile çatıya kaldırma işleri bedeli belirler. Alanın ölçülerini ve kullanımını gönderirseniz keşiften sonra kalemleri ayrı ayrı gösteren yazılı teklif veriyoruz.
Tesisinizin ölçülerini ve kullanımını gönderin
Metrekare, tavan yüksekliği, çalışan sayısı ve depolanan ürünü yazın; çatı veya cephe fotoğrafını WhatsApp'tan ekleyebilirsiniz. Evaporatifin tesisinize uyup uymadığını açıkça söyleyip keşif ve teklif hazırlayalım.